Strona ta przedstawia elementy umundurowania górniczego widoczne na licznych zdjęciach z lat 1950-1990, których do tej pory nie udało mi się odnaleźć w żadnych przepisach.
Do grupy tej należą:
Szanowny Czytelniku, jeżeli posiadasz przepisy zawierające któryś z powyższych elementów to bardzo proszę o ich udostępnienie.
W przypadku odnalezienia właściwych przepisów, opisane w nich dystynkcje przesunięte zostaną z tej strony na stronę im dedykowaną.
Na kołnierzu płaszcza munduru uroczystego (czarnego) noszone były trójkątne patki ze znakiem górniczym oraz fragmentem borty przynależnej danej grupie stopni. Trójkątny kształt patek na płaszczach nie był niczym wyjątkowym i był dość popularny wśród innych służb posiadających mundury, takich jak kolejarze, pracownicy PKS czy pracownicy komunikacji miejskiej. Kształt ten komponował się dużo lepiej z kołnierzem płaszcza niż ten przewidziany w przepisach z roku 1950. Przepisy te wprowadzały na kołnierzu płaszczach munduru uroczystego i służbowego patki równoległoboczne, identyczne z tymi noszonymi na klapach marynarek munduru służbowego. Nie udało mi się znaleźć zdjęcia przedstawiającego górnika w płaszczu z patkami równoległobocznymi, więc można przyjąć, że w praktyce kształt ten nie został przyjęty.
Wracając do patek trójkątnych, niestety nie znalazłem żadnych przepisów górniczych opisujących taki kształt, natomiast na zdjęciach udało mi się zidentyfikować patki przynależne stopniom od górnika do inżyniera.
Kołnierz kurtki munduru uroczystego zgodnie z przepisami ozdobiony być powinien jedynie znakiem górniczym, czyli skrzyżowanymi perlikiem i żelazkiem. W zależności od roku wydania przepisów, znak ten powinien być wykonany z metalu lub wyszyty złotym bajorkiem. Jedyną drobną różnicą był znak górniczy dla generalnego dyrektora i generalnych dyrektorów górniczych, który to w przepisach z roku 1950 posiadał dodatkowe zdobienia w postaci 4 kółek pomiędzy skrzyżowanymi młotkami.
Na zdjęciach z lat 1950-1980 można natomiast zauważyć patki kołnierzowe dodatkowo ozdobione pionową bortą o wzorze przynależnym danej grupie stopni. W przypadku tych patek, baza zdjęć jest znacznie bogatsza i udało mi się potwierdzić występowanie praktycznie wszystkie typów patek przynależne stopniom od górnika do generalnego dyrektora górniczego. Jedyną wątpliwością może być możliwość rozróżnienia na słabej jakości zdjęciach szerokości paska aspiranta i górnika. Wygląd patek kołnierzowych stosowanych w rzeczywistości na kurtkach uroczystych przedstawiony jest na rysunkach poniżej.
Potwierdzenie występowania bort na kołnierzach kurtek możemy znaleźć na poniższych zdjęciach.
 dyrektor górniczy źródło: SITG Lublin |
 generalny dyrektor górniczy źródło: SITG Lublin |
Dystynkcje funkcyjne w kształcie tarczy noszone były na rękawie kurtki munduru uroczystego, powyżej łokcia, tuż pod naszywką szmuklerską. Tarcze w kolorze czarnym, oznaki wyszywane złotym bajorkiem.
Na zdjęciach można zauważyć, że osoba na stanowisku dyrektora kopalni (na co wskazywała odpowiednia tarcza na rękawie) nie musiała posiadać stopnia dyrektora górniczego. Tarcze takie widać na mundurach tuż pod naszywkami szmuklerskimi inżyniera, technika, a nawet górnika I stopnia.
Patki przedstawione poniżej nie pasują do wzorów zamieszczonych w znanych mi przepisach, ani do żadnej z pozostałych opisanych tu kategorii.
Pierwsza patka aspiranta górniczego II stopnia pochodzi prawdopodobnie z lat 50. Wskazuje na to sposób wykonania młotków górniczych. Znalazła się ona w tym rozdziale ze względu na nietypowe obramowanie złotą linią. Obramowanie takie przysługiwało jedynie najwyższym stopniom takim jak Generalny dyrektor lub Generalny dyrektor górnictwa, odpowiadającym ministrowi i podsekretarzowi stanu, a tu obramowanie takie występuje w przypadku jednego z najniższych stopni górniczych. Czy jest to jedynie element ozdobny, czy posiadał jakieś dodatkowe znaczenie?
Następna para patek zawiera niezidentyfikowany znak. Czy jest to symbol szkoły, uczelni lub konkretnej kopalni? Patki te wykonane są w rzadszej wersji z wyższymi rogami równoległoboków po zewnętrznej stronie.
Trzecia para patek wykonana jest w nietypowym prostokątnym kształcie. Mogłyby to być oznaczenia dystynkcji z beretów damskich, ale wyraźnie wykonane są jako symetryczna para, czyli z przeznaczeniem na klapy marynarki lub płaszcza.
Przyglądając się dostępnym zdjęciom możemy zauważyć kilka odstępstw od przepisów mundurowych w zakresie wykonywania czapek służbowych. Czapki takie pochodzą z lat 1950-1982.
Dla porównania:
Najsłabiej skodyfikowanym elementem umundurowania górniczego jest mundur orkiestry górniczej. Właściwie, to jedynym elementem wyróżniającym członków orkiestry opisanym w przepisach mundurowych jest czerwony pióropusz na czaku. Nawet biało-czerwony pióropusz tamburmajora nie jest ujęty w oficjalnych przepisach (lub jeszcze nie udało mi się takich znaleźć).
Tradycyjnym znakiem umundurowanych orkiestr jest harfa. Znak ten powszechnie noszony jest na patkach, korpusówkach, naszywkach i nakryciach głowy orkiestr należących do wszelkich formacji mundurowych.
W przypadku orkiestr górniczych, harfa noszona jest na patkach kołnierzowych, naszywkach szmuklerskich, czakach i otokach czapek służbowych. Poniżej przedstawione są przykładowe wykonania tych elementów.
Naszywki szmuklerskie orkiestr górniczych zazwyczaj posiadają umieszczony na środku symbol harfy, a w dolnej części, na półkolu, godło górnicze (skrzyżowane młotki otoczone wieńcem z liści). Wzór borty najprawdopodobniej zależy od posiadanego przez danego członka orkiestry stopnia górniczego. Ostatnim charakterystycznym elementem wyróżniającym członków orkiestr są frędzle wykonane z żółtej włóczki, a nie z czarnej.
Copyright © www.dystynkcje.pl
